- Hơn 500 năm trước, danh y đã hiểu rõ căn nguyên của bệnh Tiểu đường – chứng Tiêu Khát. Không chỉ là bệnh do ăn uống, mà là sự mất cân bằng âm dương, tạng phủ suy yếu. Muốn trị bệnh, phải dưỡng âm, hạ hỏa, an tâm, điều khí.

Mỗi bữa ăn là một phương thuốc: Khổ qua, gạo lứt, đậu xanh, mè đen… chính là “vị thuốc từ tự nhiên”.

Hãy sống chậm, ăn thanh đạm, ngủ sớm, và để cơ thể tự điều hòa như dòng nước mát

1️ “Tiêu khát” – tên gọi cổ của Tiểu đường

Đông y gọi tiểu đường là Tiêu Khát (消渴) – nghĩa là “hao tổn và khát nước”.

Biểu hiện quen thuộc:

Uống nhiều – Ăn nhiều – Tiểu nhiều – Gầy nhanh – Da khô ngứa – Mệt mỏi – Nước tiểu ngọt có kiến bu

Hải Thượng Lãn Ông từng nói:

“Tiêu khát phần nhiều do hỏa bốc, chân âm hao, tân dịch khô kiệt mà sinh bệnh.”

________________________________________

2️ Vì sao sinh bệnh?

Theo Đông y, nguyên nhân nằm ở mất cân bằng âm dương – tạng phủ hư yếu:

- Ăn nhiều đồ ngọt, cay nóng → “vị nhiệt”

-Hay tức giận, stress → tổn thương can, thận → âm hư

- Thức khuya, lao lực → khí huyết suy → khô tân dịch

- Tuổi cao, tiên thiên yếu → thận hư, hỏa vượng

- Kết quả: cơ thể “khát – khô – nóng – hao” → sinh ra Tiêu khát (Tiểu đường).

________________________________________

3️ Cách trị của Đông y – “Đối chứng lập phương”

Đông y chia bệnh Tiêu khát thành 4 thể, mỗi thể có cách trị khác nhau:

- Phế nhiệt (Thượng tiêu) – khát nhiều, họng khô

- Dùng Bạch Hổ Gia Nhân Sâm Thang: thanh phế, sinh tân, chỉ khát.– gồm Sinh địa, Tri mẫu, Thiên hoa phấn, Cát căn, Nhân sâm, Cam thảo…

- Vị nhiệt (Trung tiêu) – ăn nhiều, táo bón

- Dùng Sinh Địa Bát Vật Thang: thanh vị, dưỡng âm, nhuận trường. gồm Sinh địa, Hoàng cầm, Hoàng bá, Hoàng liên, Hoài sơn, Mạch môn…

- Thận âm hư (Hạ tiêu) – gầy, nóng, đau lưng

- Dùng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn: bổ thận âm, tư can huyết gồm– Sinh địa, Sơn thù, Đơn bì, Trạch tả, Mạch môn, Thiên hoa phấn…

- Thận khí hư – mệt, chân lạnh, tiểu nhiều

- Dùng Thận Khí Hoàn: ôn dương, bổ khí, cố tinh. Thận Khí Hoàn – Lục vị gia Nhục quế, Phụ tử, Hoàng kỳ.

(Cần thầy thuốc khám mạch, gia giảm vị thuốc theo từng thể bệnh.)

________________________________________

4️ Ăn uống là “phương thuốc” gần gũi nhất

-Nguyên tắc: ăn vừa – ngủ đủ – sống vui – tránh lo.

-Glucid 60–65% | Protid 15–20% | Lipid 15–20%

Món ăn – bài thuốc dân gian:

-Canh khổ qua nhồi thịt – thanh nhiệt, hạ đường huyết

-Khổ qua xào trứng – mát vị, tiêu thực

-Cháo gạo lứt – đậu xanh – ý dĩ – hoài sơn – kiện tỳ, bổ thận

-Lê hấp sinh địa – giảm khát, mát phổi

Thực phẩm nên dùng:

Gạo lứt, khoai lang, bánh mì đen

Đậu xanh, đậu đen, cá nạc, thịt heo nạc

Dầu mè, dầu đậu phộng, dầu oliu

Ăn theo thể bệnh:

• Phế nhiệt uống nhiều → Đậu bắp, rau má, atisô

• Vị nhiệt gầy sút cầu táo khó → Rau đay, mồng tơi, bột sắn dây

• Thận âm hư gầy tiểu vàng ít→ Mè đen, đậu đen, hoài sơn..

• Thận khí hư → Thịt gà, thịt dê, chim hầm bài bát vị hoàn

________________________________________

Lưu ý:

“Chữa Tiêu khát không chỉ là uống thuốc – mà là dưỡng tâm, dưỡng thân, dưỡng khí.”

Hãy ăn điều độ, ngủ đúng giờ, tập nhẹ nhàng, sống an nhiên.

Bởi khi tâm an, huyết thuận, mạch thông– bệnh tự lui.

________________________________________

Lương y Nguyễn Minh Phúc

Nguyên Chủ tịch Hội Đông Y TP. Vũng Tàu