Từ ngàn xưa, hình tượng con ngựa (mã) không chỉ là biểu tượng sức mạnh, trung thành mà còn hiện diện trong văn hóa y học cổ truyền. Rất nhiều vị thuốc dân gian được đặt tên theo “mã” – thể hiện mối liên hệ sâu sắc giữa thiên nhiên và con người. Vậy, khắp Việt Nam hiện nay còn những cây thuốc nào mang tên "ngựa"? Hãy cùng khám phá kho báu dược liệu dân tộc dưới góc nhìn mới lạ đầy thú vị! 

1. Mã Xỉ Hiện – Loài rau “răng ngựa”

Tên khác: Rau sam | Khoa học: Portulaca oleracea
Thanh nhiệt, tiêu độc, trị lỵ – mọc hoang vùng ẩm, dễ kiếm, dễ dùng.

 2. Mã Đề – “Móng ngựa” chữa viêm

Tên khác: Xa tiền thảo | Khoa học: Plantago major
Mát gan, lợi tiểu, tiêu viêm tiết niệu, hỗ trợ điều trị ho, đau mắt đỏ.

 3. Mã Kế – Cây “giữ máu” dân dã

Tên khác: Đại kế | Khoa học: Cirsium japonicum
Cầm máu, giảm sưng, giải độc – mọc hoang rất nhiều vùng miền núi.

 4. Mã Đề Nước – “Thủy tả” cho thận

Tên khác: Trạch tả | Khoa học: Alisma plantago-aquatica
Lợi tiểu, thanh nhiệt thận – thường có ở vùng núi phía Bắc.

 5. Mã Tiên Thảo – “Cỏ roi ngựa” sát khuẩn

Tên khác: Verbena | ��Khoa học: Verbena officinalis
 Sát trùng, thông kinh, chữa lở loét, mụn nhọt.

 6. Mã Tiền Tử – Cây thuốc "cảnh báo độc"

Tên khác: Phan mộc miết | Khoa học: Strychnos spp.
Độc nhưng quý! Chữa phong thấp, tê liệt, đau thần kinh.

 7. Mã Liền An – Hà thủ ô trắng

Tên khác: Dây sữa bò | Khoa học: Streptocaulon juventas
Dưỡng máu, giải độc, kích sữa mẹ – rất phổ biến ở miền Trung.

 8. Mã Đâu Linh – Kháng viêm từ núi cao

Tên khác: Dây khố rách | Khoa học: Aristolochia tagala
Thanh phế, trị ho suyễn, tiêu đờm.

 9. Mã Bột – Nấm chữa viêm họng

Tên khác: Nấm bột | ��Khoa học: Lycoperdon boviste
 Mát phổi, tiêu mủ, giải độc – dùng trong các bệnh phong nhiệt.

 10. Mã Kỳ – Cây dược liệu hiếm trên đá

Tên khác: Thạch lam | Khoa học: Styphelia malayana
Giảm đầy bụng, hỗ trợ tiêu hóa – mọc trên đá vùng Phú Quốc.

 11. Mã Thầy – Củ mát thanh nhiệt

Tên khác: Củ năn | Khoa học: Heleocharis dulcis
Giải độc, chữa sỏi tiết niệu, ho viêm họng.

 12. Mã Vĩ Tùng – “Thông đuôi ngựa” quý hiếm

Tên khoa học: Pinus massoniana
Trị phong thấp, cảm lạnh, chữa đau nhức xương khớp hiệu quả.

 13. Mã Chi – Hạt bí ngô

Tên khoa học: Cucurbita spp.
Tẩy giun, ngừa phì đại tuyến tiền liệt, lợi sữa sau sinh.

 14. Mã Thuật – Nghệ phá huyết ứ

Tên khác: Uất kim | Khoa học: Curcuma longa
Giải uất, tiêu ứ, thanh gan mật.

 15. Mã Hàm Khung – Xuyên khung trị đau đầu

Tên khác: Tây khung | Khoa học: Ligusticum wallichii
Bổ huyết, chữa kinh nguyệt tắc, trị chóng mặt.

 16. Mã Linh Thự – Khoai tây trị viêm loét

Tên khoa học: Solanum tuberosum
Hòa vị, trị táo bón, dạ dày, loét tá tràng.

 17. Mã Liễu – Nghể răm tiêu độc

Tên khoa học: Polygonum hydropiper
Tiêu độc, kích thích tiêu hóa, chữa đầy bụng.

 18. Tổ Bọ Ngựa – Tăng cường sinh lý

Tên khoa học: Ootheca Mantidis
Ích thận, trị mộng tinh, đau lưng, tiểu nhiều.

 19. Cá Ngựa – Hải mã biển Đông

Tên khoa học: Hippocampus fuscus
 Tăng cường sinh lực, trị yếu sinh lý nam – nữ.

 20. Bọ Ngựa – "Ngựa trời" trị động kinh

Tên khoa học: Mantis religiosa
 Trị động kinh, trĩ, đau họng – dùng cả con hoặc tổ.

Lương y Nguyễn Minh Phúc 

Ban Chấp Hành Hội Dược liệu Việt Nam

Nguyên Chủ tịch Hội Đông y. TP: Vũng Tàu.