Theo Y học cổ truyền (YHCT), béo phì thừa cân phần nhiều là do Đàm nhiều, Thấp nhiều và Khí hư gây nên. Gốc rễ nằm ở bẩm tố tiên thiên, lạm dụng cao lương mỹ vị, đồ ăn béo ngọt, và ít vận động. Nhiều người đã giảm cân thiếu khoa học, dẫn đến suy kiệt sức khỏe.

Nguyên tắc vàng để giảm cân theo Đông y là: Tiêu đàm, Lợi thấp, Bổ Tỳ Thận, và Ích khí.

Chúng tôi xin phân tích và đề xuất giải pháp điều trị chuyên sâu theo 4 thể bệnh:

I. Thể Can Khí Uất Kết: Người Nóng, Thích Ăn Nhậu/Béo Ngọt…

• Triệu chứng: Người béo thừa cân, hay ăn nhậu, thích ăn béo ngọt, hay đầy tức hông sườn, miệng đắng, cầu táo khó, tiểu vàng.

• Phép trị: Lý khí, Hóa đàm, Thanh nhiệt, Lợi thấp.

• Bài thuốc Cổ phương: Ôn Đởm Thang II gia giảm (Bán hạ, Trúc nhự, Chỉ thực, Trần bì, Phục linh, Sinh khương, Cam thảo).

o Gia giảm tăng cường tiêu tích: Thêm Sơn tra (tiêu nhục, chất đạm tích trệ), Thần khúc (tiêu ngũ cốc tích trệ), Mạch nha (hòa trung hóa đờm), La bặc tử (giáng khí hóa đàm).

Món Ăn Thuốc (Nguyên tắc: Thanh nhiệt, Mát gan, Lợi thấp)

Nguyên tắc chế biến: Hạn chế tối đa gia vị cay nóng (tiêu, ớt, tỏi).

• Canh Dưa Leo/Món Lẩu Chay: Dưa leo (thanh nhiệt, lợi thủy) kết hợp với nấm mèo, đậu hũ non.

• Cà Tím Sốt Me: Cà tím luộc (thanh nhiệt), kết hợp vị chua của Me để Thanh can, Lý khí.

• Thực phẩm ưu tiên: Tăng cường Cà chua, Khổ qua (Mát), Bí đao (thanh thấp), Dứa, Bưởi, Chanh (vị chua giúp tiêu ứ trệ .. can khí thư thái).

• Thức uống: Lá sen, Atiso, Nhân trần (Thanh nhiệt, lợi thấp).

________________________________________

II. Thể Tỳ Hư Thấp Trệ: Bụng Xệ, Ăn Uống Không Ngon

• Triệu chứng: Người mập, ăn uống không ngon, ăn vào mệt mỏi muốn nằm, bụng xệ, cơ nhão, thể trạng yếu.

• Phép trị: Kiện Tỳ, Lợi thấp, Tiêu thực, Hóa đàm.

• Bài thuốc Cổ phương: Đại An Hoàn 2 (Sơn tra, Bạch linh, Thần khúc, Liên kiều, Bán hạ, Trần bì, Nhân sâm, La bạc tử, Mạch nha).

o Gia giảm tăng cường hóa đàm: Thêm Tô tử (Hành khí tiêu đàm), Bạch giới tử (Tiêu đờm, lợi khí tán kết).

Món Ăn Thuốc (Nguyên tắc: Kiện Tỳ, Ôn ấm (nhẹ), Lợi thấp)

Nguyên tắc chế biến: Hạn chế tối đa vị chua, đắng, lạnh (âm tính) như giấm, xoài, me. Ưu tiên hầm, xào.

• Canh Củ Cải/Cà Rốt Hầm Nấm: Củ cải, cà rốt (Kiện tỳ, trợ tiêu hóa) hầm cùng nấm.

• Ngọn Bí Đỏ Xào Tỏi: Ngọn bí (Lợi thấp) xào cùng tỏi (ôn ấm Tỳ vị).

• Thực phẩm ưu tiên: Củ cải, Đậu bắp, Khoai lang, Tía tô, Cần tây (Kiện tỳ, Hành khí, Lợi thấp).

• Thức uống: Linh chi, Chè xanh, Lá vối (trợ tiêu hóa, lợi thấp).

• Trường hợp bụng đầy, đàm nhiều: Dùng Hạt cải củ, Hạt cải cay, Hạt tía tô sao vàng tán bột hoặc sắc uống.

________________________________________

III. Thể Tỳ Thận Khí Hư: Lưng Gối Yếu, Sợ Lạnh

• Triệu chứng: Người mập, lưng gối yếu mỏi, sắc diện nhợt nhạt, chân tay không ấm, sợ lạnh, tiểu tiện không tự chủ (do Thận khí hư sinh Đàm thấp).

• Phép trị: Ôn Dương, Bổ Thận, Kiện Tỳ, Hóa khí lợi thấp.

• Bài thuốc Cổ phương: Tế Sinh Thận Khí Hoàn (Can địa hoàng, Sơn thù, Bạch linh, Sơn dược, Trạch tả, Đơn bì, Phụ tử chế, Quế chi, Ngưu tất, Xa tiền tử).

o Gia giảm tăng cường ôn dương, trừ thấp: Thêm Sa nhân (Hành khí hóa thấp, khai hàn kết), Ngải diệp (Ôn trung trục hàn, trừ đàm thấp).

Món Ăn Thuốc (Nguyên tắc: Bổ Thận, Ôn Dương, Kiện Tỳ)

Nguyên tắc chế biến quan trọng: Cần thêm gia vị cay ấm (Dương tính) như Gừng, Tiêu, Tỏi, Sả khi nấu để trợ Dương khí, khu hàn trừ thấp.

• Hoa Lý Xào Nghêu: (Đặc biệt tốt) Hoa lý (Thanh nhiệt, nhuận táo) kết hợp Thịt Nghêu (Bổ âm, Ích tinh) cùng Gừng, Hành, Tiêu để Ôn ấm.

• Dưa Hành Kho Cá (Cá Chạch): Dưa hành muối chua (Hành khí) kết hợp Cá chạch (Bổ Tỳ Thận).

• Cháo Ý Dĩ Ngải Cứu: Ý dĩ (Kiện Tỳ, Lợi thấp) hầm nhừ cùng Ngải cứu (Ôn trung, Trục hàn, Trừ đàm).

• Thực phẩm ưu tiên: Cà rốt, Bí đỏ (Ôn bổ), Lá lốt, Gừng, Nghệ, Sả, Ý dĩ, Rong biển (Kiện Tỳ, Ôn Dương).

________________________________________

IV. Thể Thấp Trệ Thủy Ứ: Phù Thũng, Tiểu Ít

• Triệu chứng: Béo phì kèm chân tay phù thũng, tiểu tiện ít, bụng trướng.

• Phép trị: Kiện Tỳ, Lợi Thủy, Hóa thấp, Lý khí tiêu phù.

• Bài thuốc Cổ phương: Ngũ Bì Ẩm (Trần bì, Ngũ gia bì, Tang bạch bì, Địa cốt bì, Phục linh bì, Tô diệp, Bạch giới tử, Xa tiền tử).

o Tác dụng: Kiện tỳ, hóa thấp, lý khí, tiêu phù.

o Gia giảm: Thêm La bặc tử (Tiêu thực, giáng khí, hóa đàm).

________________________________________

LƯU Ý QUAN TRỌNG TỪ CHUYÊN GIA DINH DƯỠNG

Để giảm cân an toàn, hiệu quả, Quý vị cần tuân thủ:

1. Tăng cường: Rau củ quả tươi, chất xơ, ngũ cốc nguyên vỏ lụa, tôm cua cá nhỏ, thịt nạc, dầu vừng/ngô.

2. Hạn chế tối đa: Món ăn bổ béo, rượu bia, nước ngọt, nước trái cây đóng hộp, củ quả quá ngọt.

3. Kiêng kỵ theo thể bệnh:

o Thể Can khí uất kết: Hạn chế tiêu, ớt, tỏi, thức ăn cay mặn.

o Thể Tỳ hư/Tỳ Thận khí hư: Kiêng dấm chua, xoài, me, các món chua đắng quá (vì thuộc tính Âm, hại Tỳ Thận Khí).

Chúng tôi tin rằng việc áp dụng nguyên tắc Biện chứng luận trị và Dinh dưỡng chuyên sâu sẽ giúp Quý vị chiến thắng bệnh tật từ gốc rễ!

________________________________________

Thực Phẩm Dưỡng Sinh

Béo Phì đâu phải chuyện đùa, Đàm Thấp Khí Hư mới là căn nguyên. Can Uất cần món Thanh Can hiền, Tỳ Hư thì phải Kiện Tỳ mới thông.

Thận Khí yếu lạnh chớ mong, Gừng Tiêu gia vị, Ôn Dương mới là. Bài thuốc Cổ phương thăng hoa, Món ăn Bồi bổ, đẩy lùi bệnh căn.

Âm Dương Hàn Nhiệt cân bằng, Giữ tâm an lạc, bước chân vững vàng!

Béo phì không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà là nguồn cơn của nhiều bệnh mạn tính. Nhiều người đã giảm cân thiếu khoa học, dẫn đến suy kiệt sức khỏe.

Lương y Nguyễn Minh Phúc

Nguyên Chủ tịch Hội Đông Y TP. Vũng Tàu. Và là Ban chấp Hành Hội Dược Liệu Việt Nam

ĐC 128 Nguyễn Tri Phương P, Tam Thắng , TP Hồ Chí Minh; ĐT 0903051388